Svidnik

Svidnik leży w dorzeczu rzek Ondawy i Ladomirki, w północno-wschodniej części Słowacji, wśród malowniczych pagórków Beskidu Niskiego. Nazwa miasta pochodzi od słowa „swida”, co w obecnym brzmieniu „swib” oznacza niskie drzewo, krzew*.

    Najstarsza wzmianka o Svidniku pochodzi z roku 1357. W drugiej połowie XIV wieku wiodła przez Svidnik z naddunajskiego i potiskiego regionu do Polski ważna droga handlowa, zwana szlakiem bursztynowym.

    Osada położona na lewym brzegu Ladomirki nazywała się Dolny Svidnik (Nizny Svidnik). Na początku wieku piętnastego (r. 1414) powstała także osada na prawym brzegu tejże rzeki i otrzymała nazwę Górny Svidnik (Vysny Svidnik).

    W połowie XVIII wieku wzrasta znaczenie Svidnika, ponieważ staje się on stolicą trzeciego powiatu ziemi makowickiej. Właścicielami majątków ziemskich były rodziny Erdody oraz Szirmai. W późniejszym czasie Svidnik stał się także stolicą powiatu slużniowskiego.

     Położenie geograficzne Svidnika i jego okolic w pasie przygranicznym było przyczyną tego, że jego mieszkańcy niejednokrotnie znaleźli się w wirze przełomowych wydarzeń.  Wiosną 1799 roku przejeżdżały przez Svidnik do północnych Włoch wojska rosyjskie pod dowództwem generała G.L .Ribendera. W marcu 1800 roku byli to Kozacy z armii Suworowa a jak stwierdza tablica pamiątkowa na siedzibie urzędów państwowych, w roku 1806 przebywały tutaj wojska generała Kutuzowa.

    Wiek XIX była bardzo okrutny dla tamtejszych mieszczan. Po latach nieurodzaju wybuchła cholera. Niekorzystne stosunki gospodarcze i bieda były pod koniec XIX wieku głównymi przyczynami emigracji na tereny dawnych Węgier oraz do Ameryki.

    Sytuacja pogorszyła się jeszcze w czasie pierwszej wojny światowej, gdy wycofujące się jednostki armii cesarsko-królewskiej podpaliły Svidnik. Niewiele wsi czy miast dotknęło tyle wojennych nieszczęść, zarówno w okresie pierwszej jak i drugiej wojny światowej, co Svidnik. Dukla oraz samo miasteczko Svidnik stały się na zawsze symbolami ofiar drugiej wojny światowej.

    Historyczne bitwy z końca drugiej wojny światowej przypomina pomnik Armii Radzieckiej i Muzeum Wojska w Svidniku.

    Od roku 1956 w miejskim amfiteatrze odbywają się corocznie Obchody Kultury Rusinów i Ukraińców. W mieście znajduje się Muzeum Kultury Ukraińsko-Rusińskiej. Jego częścią jest również skansen oraz galeria Dezidera Milliho.

   Z unikalnych zbiorów drewnianych cerkwi wschodnio-słowackich, zabytków kultury narodowej, 12 stoi w pobliżu Svidnika.

     Najstarszym zabytkiem sakralnym w mieście jest kościół greckokatolicki z drugiej połowy XVIII wieku.

     W 1994 roku wybudowano nowy kościół prawosławny a w 1996 ukończono nowy kościół rzymskokatolicki.

      Powojenne lata były okresem intensywnego rozwoju całego regionu svidnickiego. Wybudowano wiele obiektów użyteczności publicznej, mieszkań oraz znaczących zakładów przemysłowych. Uprzemysłowienie dawało alternatywę dla pracy na roli czy w lesie. Wybudowanie zakładów odzieżowych, zakładów przemysłu spożywczego i innych przedsiębiorstw produkcyjno-usługowych przyspieszyło rozwój miasteczka. Wybudowano nowe szkoły i nowoczesny szpital, noszący imię honorowego obywatela Svidnika, generała Ludwika Swobody.

      O ile w roku 1948 miał połączony Svidnik 1037 obywateli, o tyle w roku 1991 liczył już 11520 mieszkańców. Dziś miasto Svidnik z 12800 obywatelami jest administracyjnym, kulturalnym i rekreacyjno-sportowym centrum powiatu.

     Po ukonstytuowaniu się samorządu w roku 1990 udało się zrealizować w mieście szereg godnych uwagi inwestycji. Oddaniem do użytku 4 i 5 szkoły podstawowej udało się definitywnie zlikwidować zmianowość. W osiedlu Dukla ukończono 48-mieszkaniowy budynek. Entuzjastów sportu ucieszyło otworzenie nowych kortów tenisowych, wybudowanie nowego domu kultury oraz całkowita rekonstrukcja kąpieliska. Do użytku oddano nowy dworzec autobusowy i uruchomiono komunikację miejską.

 Kontakty partnerskie Strzyżowa ze Svidnikiem nawiązane zostały początkiem lat 90-tych kiedy to burmistrzem Svidnika, był Karol Kalinak. Ograniczały się one do corocznych oficjalnych wizyt delegacji Strzyżowa i Svidnika, w czasie których wymieniano doświadczenia, omawiano możliwości współpracy przygranicznej w sferze gospodarczej, kulturalnej, wymiany młodzieży grup i zespołów sportowych.

   W czerwcu 1994 roku na estradzie svidnickiego amfiteatru w ramach Festiwalu Folklorystycznego występował Zespół Pieśni i Tańca „Pogórze”, a wystawę malarstwa prezentował Strzyżowski Klub Plastyki.

   W maju  1995 roku występował gościnnie na estradzie Domu Kultury „Sokół” podczas Przeglądu Teatrów Dziecięcych chór dziecięcy ze Svidnika. We wrześniu tego samego roku wystawę indywidualną swego malarstwa prezentował w Svidniku Józef Franczak – artysta amator ze Strzyżowa.

    Podobną wystawę svidnickiego artysty Andre Urama zorganizowano w październiku ’95 w Domu Kultury „Sokół” w Strzyżowie.

    W maju 1996 roku oraz w sierpniu 1997 roku rozgrywano towarzyskie spotkania sportowe samorządów obydwu miast oraz ich reprezentacji młodzieżowych w piłce nożnej i piłce siatkowej.

    Ważnym wydarzeniem we wzajemnych kontaktach były zorganizowane w Svidniku w listopadzie 1997 roku Międzynarodowe Svidnickie Targi Gospodarcze z udziałem wystawców produktów ze Strzyżowa, (Roksany, SPUM „Auto-Service” i PHP „Polsport”).

    W 1998 roku w ramach cyklu imprez Lata Kulturalnego koncertowała w Svidniku Strzyżowska Orkiestra Dęta, a Zespół Pieśni i Tańca Pogórze ponownie prezentował swój program artystyczny występując gościnnie podczas corocznego Festiwalu Kultury Słowaków, Ukraińców i Rusinów.

     We wrześniu tego samego roku gościnnie występował w Strzyżowie podczas obchodów Dni Strzyżowa zespół cygański ze Svidnika.

     W czerwcu 2001 roku rozegrano w Strzyżowie towarzyski mecz piłkarski oldboy’s obydwu miast.

    W lipcu 2002 roku koncertowała ponownie w Svidniku Strzyżowska Orkiestra Dęta w ramach obchodów jubileuszu powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w tym mieście.

    W bieżącym roku ponownie gościnnie wystąpił na estradzie amfiteatru w Svidniku Zespół Pieśni i Tańca Pogórze, a delegacja oficjalna władz Svidnika z obecnym burmistrzem Michałem Bartko gościła w Strzyżowie i uczestniczyła w imprezach z okazji Dnia Strzyżowa.

    9 sierpnia 2003r. podczas wizyty oficjalnej władz samorządowych w Svidniku podpisano deklarację partnerstwa umożliwiającą złożenie wniosku w ramach Programu Phare 2001 Współpracy Przygranicznej Polska-Słowacja w zakresie Programu Aktywizującego Miast.

Na zdjęciu: od lewej Burmistrz Gminy i Miasta Strzyżów Pan mgr inż. Marek Śliwiński, sekretarz urzędu miasta Svidnik Pan JUDr. Vasil Stefanco, oraz Burmistrz miasta Svidnik Pan Ing. Michal Bartko - podczas jednej z wizyt w Strzyżowie.

*Na podstawie tekstu Pavla Gojdica zawartego w wydawnictwie „SVIDNIK” wydanego przez wydawnictwo DINO w 1996 roku

w górę