2. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA - BIAŁORUŚ - UKRAINA 2007-2013 (projekt)

Program Współpracy Transgranicznej Polska - Białoruś - Ukraina 2007-2013 Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) kontynuuje i rozszerza współpracę na obszarze pogranicza trzech krajów, która dotychczas rozwijana była w ramach Programu Sąsiedztwa Polska - Białoruś - Ukraina INTERREG IIIA/TACIS CBC 2004-2006 (Program Sąsiedztwa). Obszar współpracy w ramach Programu obejmował będzie:

• w Polsce podregiony: białostocko-suwalski, ostrołęcko-siedlecki, bialskopodlaski, chełmsko-zamojski, krośnieńsko-przemyski, a także jako tzw. regiony przyległe: podregion łomżyński, lubelski i rzeszowsko-tarnobrzeski;
• na Białorusi obwody: brzeski, miński (7 zachodnich rejonów: Miadel, Vileika, Molodechno, Volozhin, Stolbtsy, Niesvizh, Kletsk) i grodzieński oraz jako regiony przyległe: wschodnia część obwodu mińskiego oraz obwód homelski;
• na Ukrainie obwody: wołyński, lwowski, zakarpacki oraz jako regiony przyległe: obwód tarnopilski, rówieński, iwanofrankowski.

Wsparcie projektów realizowanych na terenie regionów przyległych jest ograniczone tzn. wysokość środków pomocowych, przeznaczonych na taki obszar wynosi nie więcej niż 20% całej alokacji programu, wspierane mogą być wyłącznie projekty nieinwestycyjne.

Globalnym celem Programu jest odpowiadanie na wspólne wyzwanie zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego poprzez współpracę transgraniczną i integrację. Propozycja priorytetów i działań zawarta w projekcie dokumentu programowego przewiduje następujące tematy współpracy:

Priorytet 1. Wzrost konkurencyjności obszarów przygranicznych

Priorytet 2. Poprawa jakości życia

Priorytet 3. Współpraca sieciowa i inicjatywy społeczności lokalnych

Priorytet 4. Pomoc techniczna

Całkowity budżet Programu na lata 2007 - 2013 to 186,20 mln euro. Ponad 60% tej kwoty, tj. 114,4 mln euro pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Przewidywany poziom dofinansowania projektów to 90% kosztów kwalifikowanych projektu.

Potencjalnymi beneficjentami programu będą instytucje prowadzące działania o charakterze non-profit przyczyniające się do realizacji priorytetów programu, w tym np. władze lokalne i regionalne, organizacje pozarządowe, instytucje publiczne, euroregiony.

2.1 INTERREG - PROGRAM OPERACYJNY WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA - REPUBLIKA SŁOWACKA 2007-2013

Program współpracy transgranicznej pomiędzy Polską i Słowacją na lata 2007-2013 jest kontynuacją programów współfinansowanych przez budżet unijny, których celem jest wspieranie działań związanych z rozwojem współpracy transgranicznej Polski i Słowacji. Obszar współpracy w ramach Programu obejmował będzie:

• Polska - 3 podregiony graniczne (NUTS III): bielsko-bialski, nowosądecki, krośnieńsko-przemyski oraz 4 powiaty (NUTS IV): pszczyński (w podregionie centralnym śląskim), oświęcimski (w podregionie krakowsko-tarnowskim), rzeszowski oraz powiat grodzki Rzeszów (w podregionie rzeszowsko-tarnobrzeskim).

W powiatach: pszczyńskim, oświęcimskim, rzeszowskim, grodzkim -Rzeszów istnieje możliwość przyznania do 20% budżetu programu dla obszarów przyległych do zasadniczego obszaru wsparcia.

• Słowacja - 2 regiony (kraje) graniczne ( NUTS III): Žilinský, Prešovský.

Propozycja priorytetów i działań zawarta w projekcie dokumentu programowego przewiduje następujące tematy współpracy:

Priorytet 1: Rozwój infrastruktury o znaczeniu transgranicznym

Głównym celem priorytetu jest rozwój polsko-słowackiej współpracy partnerskiej w zakresie poprawy stanu infrastruktury transgranicznej, ukierunkowanej na integrację przestrzenną, bezpieczeństwo, lepszy dostęp do atrakcji dla mieszkańców, inwestorów i turystów. Cele operacyjne priorytetu 1:

• Usprawnienie połączeń bezpośrednich w ramach transportu i komunikacji w regionie polsko-słowackiego pogranicza,
• Ulepszenie stanu infrastruktury ochrony środowiska na terenach przygranicznych,
• Ulepszenie stanu infrastruktury transgranicznej w zakresie zabezpieczeń przed katastrofami naturalnymi,
• Utylizacja odnawialnych źródeł energii,
• Rozwój społeczeństwa informacyjnego,
• Wsparcie inwestycji bezpośrednich infrastruktury terenów przygranicznych,
• Wsparcie projektów strategicznych.

Temat współpracy 1.1: Infrastruktura komunikacyjna i transportowa

Promowane będą działania, dążące głównie do poprawy bezpośrednich połączeń między słowacką i polską stroną obszaru pogranicza lub do poprawy dostępności konkretnego terenu do celów gospodarczych i turystycznych. Ważnym elementem inwestycji, realizowanych w ramach tego typu przedsięwzięć powinny być działania zmierzające do rozbudowy sieci telekomunikacyjnych oraz służące rozwojowi społeczeństwa informacyjnego, z uwzględnieniem nowoczesnych rozwiązań komunikacyjnych (Internet).

Temat współpracy 1.2: Infrastruktura ochrony środowiska

Działania, które będą wspierane w ramach tego tematu to:

• budowa infrastruktury transgranicznej o znaczeniu regionalnym i lokalnym dotyczącej usprawnienia połączeń bezpośrednich pomiędzy przygranicznymi terenami Polski i Republiki Słowackiej,
• rozwój systemów usprawniających jakość i wydajność transportu publicznego i przewozu multimodalnego,
• inwestowane w dostępność i jakość dróg regionalnych i lokalnych, ścieżek rowerowych, regionalnych i lokalnych wodnych dróg śródlądowych na terenach przygranicznych,
• wspólne planowanie i lepsze zarządzanie usługami transportowymi na terenach przygranicznych,
• budowa transgranicznej infrastruktury środowiska, w zakresie ochrony przyrody, zasobów naturalnych, odnawialnych źródeł energii i systemów podnoszących ich jakość,
• rozwój wspólnych systemów ochrony ludności od katastrof naturalnych,
• wspólne planowanie i lepsze zarządzanie usługami związanymi ze środowiskiem na terenach przygranicznych.

Priorytet 2: Rozwój społeczno-gospodarczy

Głównym celem priorytetu jest promowanie polsko-słowackiej współpracy partnerskiej dla zrównoważonego społeczno-ekonomicznego, środowiskowego i kulturalnego rozwoju terenów pogranicznych Polski i Republiki Słowackiej. Cele operacyjne priorytetu 2:

• Zwiększenie atrakcyjności turystycznej pogranicza,
• Ochrona regionalnego dziedzictwa kulturowego,
• Ochrona przyrodniczej bioróżnorodności,
• Tworzenie tematycznych sieci współpracy partnerskiej i grup tematycznych,
• Rozwój zasobów ludzkich i oświaty,
• Wzrost wykorzystania informacji i technologii telekomunikacyjnej,

Temat współpracy 2.1: Rozwój współpracy transgranicznej w zakresie turystyki

Wspólne przedsięwzięcia realizowane w ramach tego tematu współpracy powinny zmierzać w kierunku rozwoju infrastruktury turystycznej. Duży nacisk położony zostanie na inwestycje związane z rozwijaniem istniejących i potencjalnych uzdrowisk. Poprawa sytuacji w tej dziedzinie pozwoliłaby także na zmniejszenie problemu marginalizacji wynikającej z bezrobocia. Ważnymi zagadnieniami w ramach tego tematu, wokół których będą koncentrowały się konkretne działania to:

• współpraca w dziedzinie turystyki, sportu i rekreacji,
• nauka języków obcych: polskiego i słowackiego,
• wymiana informacji i danych w celu rozwoju turystyki transgranicznej,
• rozwój eko- i agroturystyki,
• produkty turystyki regionalnej.

Temat współpracy 2.2: Ochrona dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego

W ramach tego tematu współpracy przewiduje się realizację wspólnych działań, mających na celu ochronę różnych gatunków roślin i zwierząt, a także przygotowanie wspólnych programów ochrony przyrody oraz dziedzictwa kulturowego i historycznego.

Temat współpracy 2.3: Projekty sieciowe

Działania podejmowane w ramach tego tematu będą miały formę sieci współpracy nawiązywanej pomiędzy współpracującymi ze sobą instytucjami, zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej. Sieci te będą konkretyzacją dotychczasowej współpracy instytucji, która prowadzona jest już od dłuższego czasu, jednak formalnie nie istniały dotychczas instrumenty finansowe wspierające kooperację w takiej formie.

Sieci zawiązywane w ramach tego tematu będą sieciami tematycznymi, które dotyczyć będą m.in. współpracy gospodarczej, edukacyjnej, kulturalnej, a także współpracy dotyczącej bezpieczeństwa po obu stronach granicy. Sieci umożliwiały będą wymianę informacji, lepszą współpracę i tworzenie nowych instytucjonalnych struktur współpracy transgranicznej. Rezultatem podejmowanych działań powinno być tworzenie nowych rozwiązań, strategii i polityk. Sieć mogą zawiązać, co najmniej trzy podmioty (w tym jeden partner zagraniczny), z których jeden będzie partnerem wiodącym odpowiedzialnym za zarządzanie projektem oraz realizowaną w jego ramach siecią współpracy.

Priorytet 3: Wsparcie inicjatyw lokalnych (mikroprojekty)

Głównym celem priorytetu jest promowanie lokalnych inicjatyw i ustalenie kontaktów transgranicznych poprzez realizację mikroprojektów opartych na działaniach "ludzie dla ludzi". Działania, które będą wspierane w ramach tego priorytetu to:

• wzmocnienie współpracy,
• odnowienie i podtrzymanie tradycji regionalnych i kulturalnych,
• rozwój zasobów ludzkich i edukacji,
• rozwój wspólnych transgranicznych przedsięwzięć w dziedzinie edukacji, sportu i kultury,
• wspieranie w tworzeniu wspólnych produktów kulturowych, turystycznych i tradycyjnego rzemiosła,
• wspieranie małych projektów infrastrukturalnych.

Priorytet 4: Pomoc techniczna

Głównym celem priorytetu jest zapewnienie wdrożenia, zarządzania, promocji, monitoringu i kontroli programu. Działania, które będą wspierane w ramach tego priorytetu:

• przygotowanie materiałów do wyboru projektu, ich rozpatrzenie i ciągły monitoring realizacji,
• zarządzanie programem, przygotowanie zebrań Komitetu i Podkomitetu Monitorującego,
• weryfikacja i kontrola działań w miejscu ich realizacji,
• działanie sytemu monitoringu zaprojektowanego dla zarządzania programem, ciągły monitoring i ocena,
• konsultacje z kandydatami podczas przygotowania projektu, informowanie i publikowanie zgodnie z art. 46 Rozporządzenia (ES) Nr 1260/1999,
• przeprowadzanie szkoleń w celu realizacji struktur,
• ocena programu.

INTERREG - Program operacyjny współpracy transgranicznej Polska - Republika Słowacka 2007-2013 jest finansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz współfinansowany przez partnerów i uczestników krajowych. Łączny budżet programu w latach 2007-2013 wyniesie 185,20 mln euro, w tym środki EFRR to 157,40 mln euro. Wysokość alokacji polskiej środków EFRR wynosi 85,90 mln euro. Ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego polscy partnerzy mogą uzyskać dofinansowanie w wysokości do 85% kosztów kwalifikowanych projektu. Środki EFRR będą przekazywane w postaci refundacji.

Potencjalni beneficjenci Programu to:

• jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia,
• jednostki administracji państwowej i jednostki samorządowe utworzone w celu zapewnienia usług publicznych,
• organizacje pozarządowe non profit,
• Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej.